Groot- regionaal huis-aan-huisblad voor Westland, Hoek van Holland en Midden-Delfland met het laatste nieuws op het gebied van gezondheid, zorg en welzijn.
Datum: 23-02-2018 Auteur: Peter Keijzer
‘Met virtual reality angsten te lijf’

‘Met virtual reality angsten te lijf’

Op een grijze winterochtend zwem ik tussen tientallen dolfijnen. Boven en onder, van alle kanten zwemmen de vriendelijke zoogdieren om me heen. Het is mijn eerste kennismaking met virtual reality (VR), een van de middelen die als behandeling wordt ingezet bij GGZ Delfland.
Door: Peter Keijzer

Met enige tegenzin zet ik de bril af die me in een compleet andere wereld bracht. “Deze kennismaking is bedoeld om cliënten op hun gemak te stellen als zij bijvoorbeeld voor een angststoornis of psychotische stoornis behandeld gaan worden met VR”, aldus Tessa Zwinkels, studerend voor gezondheidszorgpsycholoog en als orthopedagoog werkzaam bij GGZ Delfland. “In een veilige en rustige omgeving kunnen wij helpen om te gaan met angsten zoals pleinvrees. Onder begeleiding van de behandelaar beleeft de cliënt zijn of haar angsten en kan er getraind worden om met spannende situaties om te gaan. Als voorbeeld kun je denken aan angst om te reizen met openbaar vervoer”. Ik mag de toverbril weer opzetten en geen twintig seconden later sta ik samen met andere passagiers bij een halte te wachten. De bus komt voorrijden en even later vraagt Tessa me om in de stampvolle bus te stappen. Op mijn koptelefoon hoor ik haar verder vertellen over wat patiënten beleven en hoe zij stap voor stap geholpen worden (om de angst voor het reizen met openbaar vervoer te verminderen) naar het zelfstandig kunnen reizen. “VR kan heel breed ingezet worden. Alle vormen van angst zijn denkbaar en voor de meeste hebben we de mogelijkheid om de bewuste situatie na te bootsen. Angst voor ambulances, angst om een feestje te bezoeken… bedenk het maar. VR kan ook ingezet worden bij cliënten met een verstandelijke beperking. Vaak heb je er wat meer sessies voor nodig maar het uiteindelijke resultaat, om kunnen gaan met angst is hetzelfde”, aldus Tessa, die aangeeft dat VR ook voor de naaste omgeving van een cliënt inzicht kan geven in wat men doormaakt. Een paar seconden later word ik in de rol van dementerende geplaatst. De thuiszorgmedewerkster komt in mijn kamer huishoudelijk werk doen. Om me heen liggen allerlei zaken die duiden op een warrig huishouden. Er is alweer toiletpapier gekocht terwijl er al vijf pakken liggen, een afstandsbediening die terug gevonden wordt in de koelkast en een geduld verliezende huishoudelijke hulp. Bedoeld om familie en medewerkers te trainen en inzicht te geven hoe een dementerende bepaalde situaties beleeft en hoe daarop gereageerd wordt.

Confrontatie
In het vervolg van mijn VR ontdekkingsreis neem ik plaats op een andere stoel. Dit systeem is bedoeld om o.a. het rollenspel te oefenen. Enkele minuten geleden had ik moeite om op weg naar een feestje te gaan, in deze situatie neemt Tessa me mee naar de bewuste feestlocatie waar ik daadwerkelijk kan reageren op mijn omgeving. Vooraf koos ik uit tientallen personages een politieagent om de confrontatie mee aan te gaan. “Ik ben nu het gezicht en de stem van je tegenspeler”, zegt Tessa. “Ik kan heel kwaad kijken maar uiteraard ook heel aardig zijn”. En inderdaad, ik sta op de bewuste locatie tegen een politieagent te praten die de gezichtsuitdrukkingen aangestuurd krijgt van Tessa’s toetsenbord. De volgende situatie laat niet lang op zich wachten. Sta ik eerst te wachten tussen de schappen van de supermarkt, zo sta ik even later midden in een huiskamer. Ik ben een kleuter met scheidende ouders en getuige van een knallende ruzie. Met een laag camerastandpunt lijken de scheldkanonnades boven me dubbel hard bij me binnen te komen. Voor de betrokken ouders zeer confronterend als ze hetzelfde zouden zien als ik. “De mogelijkheden om in een belevingswereld te kruipen en dit te laten zien zijn enorm. We moeten ons beseffen dat de games die de jeugd op de computer spelen dezelfde VR-techniek is die ons in staat stelt om angststoornissen bij onze cliënten te beperken of zelfs in zijn geheel te laten verdwijnen. Ook in de medische wereld wordt VR toegepast om chirurgen gecompliceerde operaties te laten oefenen”.

Tessa is enthousiast over de mogelijkheid om in de belevingswereld van cliënten te kruipen. Iets wat tot voor een paar jaar geleden nog onmogelijk was. “We kunnen nu kinderen met ADHD of autisme helpen om met bepaalde situaties om te gaan. Met zogenaamde emotie regulerende technieken kunnen we hen verder helpen. Dat geldt trouwens ook voor kinderen met een verstandelijke beperking”. De wetenschap heeft zich op de resultaten van de VR behandelingen gestort. Met name over toepassingen bij o.a. psychoses is het belangrijk om de geboekte resultaten snel op een rij te krijgen. De opgedane ervaringen worden binnenkort gepubliceerd.