‘Extreme hitte vraagt om nóg meer aandacht voor onze ouderen’

Veel mensen snakken naar oplopende temperaturen en lekker bakken in de zon. Voorspellingen als ‘de warmste zomer ooit’, doen terugdenken aan 2006 met twee hittegolven. Veel ouderen maakten het einde van die ‘zonnige periode’ niet meer mee. De kwetsbare groep zal in de komende weken extra goed in de gaten moeten worden gehouden door mantelzorgers of hun omgeving, is de mening van huisarts Pieter Bas van der Endt.

De feiten liegen er niet om. Het sterftecijfer bij ouderen ligt in de zomer beduidend hoger dan in andere jaargetijden. In 2006 was in Rotterdam het sterftecijfer bij mensen boven de tachtig jaar tot 40% hoger. De temperatuur blijkt vooral van invloed op de groep met hart-en vaatziekten en ademhalingsproblemen. Huisarts Van der Endt is bezorgd als eerder genoemde weersvoorspellingen gaan uitkomen. “De alleenstaande ouderen zijn in de zomerperiode al veel kwetsbaarder. De vaste mantelzorgers zijn vervangen door ‘vreemden’, de familieleden zijn op vakantie, kortom… er wordt minder goed op ze gelet. Hierdoor ontstaat een zekere vorm van verwaarlozing omdat deze mensen gewoon niet goed genoeg voor zichzelf kunnen zorgen”, constateert de huisarts uit Monster, die onderstreept dat het centrale zenuwstelsel bij ouderen wat minder functioneert dan bij jongere mensen. “Op het seintje ‘dorst’ wordt minder goed gereageerd. En omdat men weinig drinkt gaan medicijnen ook anders werken; de bloeddruk kan omlaag gaan, het darmstelsel droogt uit, de suikerspiegel te hoog enz. Om het menselijke lichaam naar behoren te laten functioneren, is twee liter vocht (o.a. yoghurt, bouillon en sap) per dag nodig, waarvan al een halve liter vocht zit in vast voedsel. Omdat ouderen niet genoeg binnen krijgen, ontstaan de fysieke problemen en kan men in de war raken. Met onvoldoende controle op het dagelijkse functioneren van deze mensen is het niet moeilijk om te voorspellen dat men serieus in de problemen gaat komen”.

Buurtpeventie
Hoe is de groep ouderen te beschermen als er inderdaad een hittegolf komt. Van der Endt: “Natuurlijk begint het bij het besef van de ouderen zelf. Veel drinken, het huis koel houden en ventileren, luchtige kleding dragen, niet naar buiten in de kokende zon als het niet nodig is. Dat scheelt al enorm veel. En een keer extra douchen geeft ook al een aangenaam gevoel. Dit zijn zaken die helpen om de dag ‘gekoeld’ door te komen. In de zorgcentra zie ik bewoners of patiënten die veel te dikke kleding aan hebben. Met wat aanpassingen zorg je ervoor dat deze mensen het veel langer kunnen uithouden. Naast het eigen besef is er nog een ander feit waar we als gemeenschap mee te maken hebben”, concludeert Van der Endt. “De kosten voor de zorg nemen door de vergrijzing en de ouder wordende mens steeds meer toe. Hierdoor dreigt het zorgstelsel onbetaalbaar te worden. Mensen zullen dus meer afhankelijk van elkaar worden”. Zou een mogelijkheid kunnen zijn om een soort controlesysteem op te gaan zetten? Als een soort buurtpreventie; twee à drie mensen per straat beoordelen wie onder voornoemde categorie valt en kijken elke dag even om de hoek van de deur hoe de situatie is. “Ik sta zeker achter zo’n idee. Op deze wijze halen we een stukje eenzaamheid weg, maar zorgen we er ook voor dat de fysieke gesteldheid van onze ‘oudjes’ niet afglijdt naar een situatie die voor het lichaam desastreus kan zijn.”

Aanpassingen
Een langere periode van intense hitte is niet alleen voor de ouderen gevaarlijk. Ook jonge kinderen vallen onder de risicogroep. “Een sprekend voorbeeld is natuurlijk dat je als ouder of verzorger de baby of peuter nooit ‘even’ in de auto moet achterlaten. Maar er is meer. Als een kind verbrandt heeft het later tien keer zoveel kans op huidkanker. Bescherming, zowel met kleding als zonnebrandmiddelen, is dus zeer belangrijk”, waarschuwt Van der Endt. Een warme periode vraagt dus in alle opzichten aanpassingen. Ook bij de gezonde bevolkingsgroep. Sporten bij extreme temperaturen bijvoorbeeld. “Niet doen”, adviseert de huisarts. “Wacht ermee tot het wat afgekoeld is en ga dan pas wat doen. Het lichaam verstookt met deze weersomstandigheden al meer energie en met een hevige fysieke inspanning kom je dan al snel in de problemen. Het lichaam van westerlingen werkt anders dan bijvoorbeeld dat van Kenianen, die zelfs bij warmte het ene na het andere record kunnen verbreken”.